Web Siteniz Telefonda Neden Yavaş Açılıyor ve Gerçekte Ne Çözer?

Siteyi ofiste bilgisayardan açtığınızda hemen geliyor. Müşteriniz Instagram'daki bağlantıya telefonundan dokunduğunda ise birkaç saniye boş ekrana bakıyor ve çoğu zaman geri tuşuna basıyor. İkisi aynı site. Bu yazı telefonda yavaş açılan bir sitenin sebeplerini etki sırasına göre anlatıyor, her birine ne yapılacağını söylüyor ve sitenizi kendinizin nasıl ölçeceğini gösteriyor.

Asıl sınav neden telefonda veriliyor?

Ziyaretçilerinizin çoğu Instagram, WhatsApp ya da Google aramasından geliyor, yani uygulamanın içindeki tarayıcıdan. Elinde orta sınıf bir telefon var, wifi değil mobil veri kullanıyor, belki sinyalin zayıf olduğu bir yerde duruyor. Sizin bilgisayarınız hızlı bağlantıda, güçlü bir işlemciyle çalışıyor. Site ağırsa aradaki fark bilgisayarda yarım saniye, telefonda saniyeler olarak görünür.

Bu yüzden testi kendi masanızda yapmak yanıltıcıdır. Siteniz size hızlı geliyorsa bu, sitenizin hızlı olduğu anlamına gelmez; sizin bağlantınızın hızlı olduğu anlamına gelir.

"Yavaş" tam olarak ne demek?

Ziyaretçi için üç ayrı an vardır ve Google da aynı üç anı ölçer:

• Ekranda ilk bir şeyin belirmesi. O ana kadar beyaz ekran var, insanlar beyaz ekranı beklemez.
• Asıl içeriğin gelmesi. Büyük başlık, kapak görseli, ürün fotoğrafı. Sayfanın açıldı hissi buradadır. Google bunu en büyük içerik boyanması diye ölçer.
• Dokunduğunuzda tepki vermesi. Menüye basıyorsunuz, bir süre hiçbir şey olmuyor. Sayfa görünüyor ama arka planda hâlâ kod çalıştığı için parmağınıza sıra gelmiyor.

Ziyaretçi bunları isimleriyle bilmez, "site takılıyor" der. Google ise ölçer ve zayıf sonucu sıralamada hesaba katar. İkisini ayrı sorun sanmayın, aynı sorunun iki farklı yerden görünüşüdür.

Suçlular, etki sırasına göre

1. Küçültülmemiş görseller

Çoğu sitede en ağır dosya görsellerdir. Telefondan ya da fotoğraf makinesinden çıkan 4000 piksel genişliğindeki bir kare, ekranda 400 piksel yer kaplayacak olsa bile tam boyutuyla indirilir. Beş tane böyle görsel, mobil veride uzun saniyeler demektir.

Yapılacak iş: her görseli kullanılacağı en büyük ölçüye göre küçültün, WebP gibi modern bir formatta kaydedin, ekranın altında kalanları sıra gelince yükletin, her görsele genişlik ve yükseklik verin ki sayfa yüklenirken zıplamasın. Çoğu sitede tek başına en büyük kazanç budur.

2. Üçüncü parti scriptler

Analytics, reklam pikseli, canlı sohbet balonu, çerez uyarısı, yazı tipi yükleyici, gömülü harita, sosyal medya beslemesi. Her biri sizin sunucunuzdan değil başkasının sunucusundan iner; o sunucu yavaşladığında sizin siteniz yavaşlar. Kod tek satır göründüğü için masumca eklenirler, sonra üst üste birikirler.

Yapılacak iş: listeyi çıkarın ve her biri için "bu olmasa ne kaybederim" diye sorun. Kalanları sayfa boyandıktan sonra yükletin. Sohbet balonunu ziyaretçi sayfayla etkileşime girene kadar bekletin. Aynı işi yapan iki ölçüm aracı varsa birini kapatın.

3. Hazır tema ve eklenti yığını

Hazır tema her müşteriye yarasın diye yazılır, yani sizin hiç kullanmadığınız onlarca özelliğin kodunu da taşır. Üstüne slider eklentisi, form eklentisi, SEO eklentisi ve önbellek eklentisi bindiğinde tarayıcı, ziyaretçinin telefonunda megabaytlarca kodu çözmek zorunda kalır.

Yapılacak iş: kullanılmayan eklentileri gerçekten silin, pasife almak yetmez. Sayfa kurucuyla yapılmış sayfalarda bölüm sayısını azaltın. Aynı işi yapan iki eklentiden biri gitsin.

4. JavaScript gelene kadar boş kalan sayfa

Bazı siteler tarayıcıya metin göndermez, bir kod paketi gönderir; o kod çalışınca sayfa çizilir. Hızlı cihazda fark edilmez, orta sınıf bir telefonda ziyaretçi bir süre boş sayfaya bakar.

Yapılacak iş: en azından ilk ekranda görünen başlık ve metin, sunucudan hazır HTML olarak gelsin. Açılış animasyonlarınız varsa içeriği "kod yüklenene kadar gizli" mantığıyla saklamayın; gizlediğiniz şey ziyaretçinin okuyacağı yazıdır.

5. Ucuz ya da uzak sunucu

Ucuz paylaşımlı hostingde sunucu yüzlerce siteyle aynı makineyi paylaşır, yoğun saatte ilk cevap gecikir. Sunucu ziyaretçiden uzaktaysa her dosyaya ek yol süresi eklenir.

Yapılacak iş: sunucunun ilk cevap süresine bakın. Müşterileriniz Türkiye'deyse yakın bir sunucu ya da içeriği ziyaretçiye yakın noktalardan dağıtan bir CDN kullanın. Bu madde listenin sonunda: ağır bir siteyi hızlı sunucuya taşımak onu hafifletmez.

Kendiniz nasıl ölçersiniz?

1. PageSpeed Insights'a adresinizi yazın ve mobil sekmesine bakın. Masaüstü puanı sizi oyalar, karar mobilde verilir.
2. Tek sayfa değil, birkaç sayfa test edin: anasayfa, en çok ziyaret edilen hizmet sayfası, bir ürün sayfası. Sonuçlar birbirinden çok farklı çıkabilir.
3. Puana değil, rapordaki en ağır dosya listesine bakın. Hangi dosyanın kaç saniye tuttuğu orada yazar.
4. En önemlisi: telefonunuzu alın, ofis wifi'sini kapatın ve sitenizi mobil veriyle, Instagram profilinizdeki bağlantıdan açın. Ziyaretçinizin yaşadığı şey budur.

Tek bir puanın peşine düşmeyin. Tam puan çoğu işletme için gereksiz, sayfanın iki üç saniyede okunur hale gelmesi ise gerekli.

Hız reklam bütçenizi ve satışı nasıl etkiler?

Mekanizma basit. Reklamda tıklama başına ödersiniz. Ziyaretçi sayfa açılmadan geri dönerse o tıklamanın parasını yine ödemişsinizdir ama karşılığında kimse elinizde kalmaz. Yavaş sayfa, aynı bütçeyle daha az kişinin sitenizi görmesi demektir. Reklam platformları açılış sayfası deneyimini de değerlendirmeye katar.

Organik tarafta iki etki üst üste biner: Google hızı sıralama sinyali olarak kullanır, sıralamadan gelen ziyaretçi de beklemeye tahammül etmez. Formunuz üç saniye geç açılıyorsa kaybettiğiniz şey bir puan değil, doldurulmamış bir formdur.

Ne zaman yamamak yerine yeniden yapmak ucuzdur?

Yama çoğu zaman mantıklıdır: görselleri sıkıştırmak, script listesini temizlemek, gereksiz eklentileri silmek birkaç günlük iştir ve gözle görülür fark yaratır. Şu üç durumda ise para yamada erir:

• Temizlikten sonra bile sayfa ağırlığı düşmüyorsa. Sorun eklemelerde değil temeldedir.
• Site birbirine bağımlı eklentilerle ayakta duruyorsa ve birini kaldırmak sayfayı bozuyorsa.
• Her yıl aynı döngüyü ödüyorsanız: yavaşlama, geçici düzeltme, yeniden yavaşlama.

Bu noktada temiz bir yeniden yapım, üst üste binen bakım faturalarından ucuza gelir. Neyin korunup neyin taşınacağını yenileme rehberinde adım adım anlattık.

Oktoks'ta tanıtım sayfası 25.000 TL + KDV'den başlar ve 1-2 iş gününde yayında olur, kurumsal site 60.000 TL + KDV ile 1 hafta, e-ticaret Standart paketi 110.000 TL + KDV ile 2 haftadır; fiyatların tamamı fiyatlandırma sayfasında açık. Her proje yönetim paneliyle teslim edilir, kaynak kod size aittir.

Bugün yapabileceğiniz en somut şey şu: telefonu elinize alın, mobil veriyi açın, sitenizi açın ve saniye sayın. O sayı, düzeltmeye nereden başlayacağınızı da söyler.